تفاوت بین RCCB و RCBO در تابلو برق
در تابلوهای برق، حفظ ایمنی کاربران و تجهیزات از اهمیت بالایی برخوردار است. برای این منظور، ادوات مختلفی جهت حفاظت در برابر نشت جریان، اضافه بار و اتصال کوتاه طراحی شدهاند. دو نمونه از مهمترین این تجهیزات، کلیدهای RCCB و کلیدهای RCBO هستند که هرکدام عملکرد و ویژگیهای خاص خود را دارند. در ادامه به معرفی و بررسی تفاوت بین این دو کلید حفاظتی میپردازیم.
کلید RCCB یا محافظ جان چیست؟
کلید RCCB (Residual Current Circuit Breaker) که با نام کلید محافظ جان نیز شناخته میشود، وظیفهی اصلی آن محافظت در برابر نشت جریان است. این کلید با مقایسهی جریان عبوری از سیم فاز و نول، هرگونه اختلاف را شناسایی کرده و در صورت عبور جریان نشتی (بیشتر از مقدار مجاز معمولاً ۳۰ میلیآمپر)، مدار را قطع میکند.
به عبارت دیگر، اگر برق از مسیر غیرمجاز مانند بدن انسان عبور کند، کلید RCCB بلافاصله مدار را قطع کرده و از برقگرفتگی جلوگیری میکند.
ویژگیها و نحوه عملکرد RCCB
- در صورت مشاهدهی اختلاف، نشتی جریان تشخیص داده شده و مدار قطع میشود.
- در مدلهای ۲ پل برای برق تکفاز و ۴ پل برای برق سهفاز ساخته میشود.
- روی بدنه دارای کلید تست (Test) است تا کاربر بتواند در دورههای زمانی مختلف عملکرد آن را بررسی کند.
- RCCB از اضافه جریان یا اتصال کوتاه محافظت نمیکند، بنابراین باید همراه با یک کلید مینیاتوری (MCB) استفاده شود.
انواع RCCB
RCCBها از نظر نوع عملکرد و ساختار در مدلهای زیر تولید میشوند:
- نوع AC: پاسخگو به جریانهای متناوب (AC)
- نوع A: پاسخگو به جریانهای AC و جریانهای مستقیم پالسی (DC pulsed)
- نوع F: پاسخگو به جریانهای با فرکانس بالا
- نوع B: پاسخگو به تمام انواع جریانها (AC، DC و فرکانس بالا)
کلید RCBO چیست؟
کلید RCBO (Residual Current Circuit Breaker with Over-Current Protection) یک تجهیز ترکیبی و پیشرفتهتر از RCCB است. این کلید در حقیقت از ترکیب RCCB و MCB ساخته شده و میتواند علاوه بر محافظت در برابر نشتی جریان، در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه نیز از مدار حفاظت کند.
به همین دلیل، RCBO را میتوان یک تجهیز همهکاره حفاظتی دانست که در فضاهای محدود تابلو برق نیز بسیار کاربردی است.
عملکرد RCBO
عملکرد RCBO شامل دو بخش اصلی است:
1.حفاظت در برابر نشت جریان (همانند RCCB)
اندازهگیری اختلاف جریان بین فاز و نول و قطع مدار در صورت بروز نشت.
2.حفاظت در برابر اضافه بار و اتصال کوتاه
توسط مکانیزم الکترومغناطیسی و بیمتال (دو فلزی)، جریانهای غیرمجاز را تشخیص داده و مدار را قطع میکند.
انواع RCBO
RCBOها نیز مانند MCBها در دو تیپ اصلی Type B و Type C تولید میشوند:
Type B: حساستر و مناسب برای مصارف خانگی
Type C: دیرتر عمل کرده و برای مصارف صنعتی و موتورهای الکتریکی مناسبتر است.
مقایسه و تفاوت بین RCCB و RCBO
| ویژگیها | RCCB | RCBO |
|---|---|---|
| نوع حفاظت | فقط در برابر نشت جریان | نشت جریان + اضافه بار + اتصال کوتاه |
| نیاز به کلید مینیاتوری (MCB) | دارد | ندارد (بهصورت ترکیبی در خود دارد) |
| تعداد فضا در تابلو | بیشتر (به علت استفاده همزمان از MCB) | کمتر (بهینه در فضا) |
| کاربرد اصلی | حفاظت از افراد در برابر برقگرفتگی | حفاظت کامل از مدار و افراد |
| ساختار | ۲ یا ۴ پل | ۱، ۲ یا ۴ پل |
| هزینه خرید | کمتر | بیشتر، اما مقرونبهصرفه به دلیل ترکیب دو عملکرد |
| انواع عملکرد | AC، A، F، B | Type B، Type C |
به طور خلاصه،
- اگر تنها هدف محافظت در برابر نشت جریان و برقگرفتگی باشد، استفاده از RCCB به همراه MCB گزینهی مناسبی است.
- اما اگر بخواهید در یک تجهیز واحد، حفاظت کامل از مدار در برابر نشتی جریان، اضافه بار و اتصال کوتاه را داشته باشید، بهترین انتخاب RCBO خواهد بود.
